Viêm loét dạ dày, tá tràng – Nguyên nhân hàng đầu và dấu hiệu cảnh báo

Home » Bệnh dạ dày » Viêm loét dạ dày, tá tràng – Nguyên nhân hàng đầu và dấu hiệu cảnh báo

 

Là một trong những bệnh ‘lâu đời’ nhất của con người, viêm loét dạ dày, tá tràng có từ khoảng 3.000 năm trước công nguyên. Tại Việt Nam, căn bệnh này hiện tấn công 20% dân số và mỗi năm tăng thêm 0,2%. Đặc biệt, 70% dân số Việt Nam đang có nguy cơ mắc bệnh dạ dày.

Các thống kê trên do Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam đưa ra. Không chỉ phổ biến, viêm loét dạ dày, tá tràng còn ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người bệnh. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, trong đó có ung thư dạ dày.

Viêm loét dạ dày, tá tràng là bệnh ngày càng phổ biến

Viêm loét dạ dày tá tràng là gì? 

Theo các chuyên gia bệnh đường tiêu hóa, viêm loét dạ dày là tổn thương gây loét trên niêm mạc dạ dày do nhiều nguyên nhân khác nhau. Những tổn thương này xuất hiện khi màng lót của dạ dày bị thủng và phần mô bên dưới lộ ra. Chứng bệnh này cũng có thể xảy ra tương tự ở tá tràng (phần đầu của ruột non), tuy nhiên, nguy cơ bệnh xuất hiện ở dạ dày thường cao gấp 4 lần ở tá tràng.

Viêm loét dạ dày, tá tràng được xác định khi niêm mạc dạ dày, tá tràng bị hoại tử với độ tổn thương và kích thước vết loét lớn hơn hoặc bằng 0,5cm. Có thể có nhiều vết loét cùng xảy ra đồng thời trong một dạ dày, làm tăng mức độ nguy hiểm của bệnh và gây khó khăn trong việc điều trị bệnh dứt điểm.

Nguyên nhân hàng đầu của bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng

Theo các chuyên gia, sự mất cân bằng giữa yếu tố phá hủy (các axit và pepsin trong dịch vị dạ dày) và yếu tố bảo vệ (chất nhầy, HCO3 và hàng rào niêm mạc dạ dày) là điều kiện để viêm loét dạ dày, tá tràng xảy ra.

Trong đó, vi khuẩn Helicobacter pylori (vi khuẩn HP) là tác nhân hàng đầu làm mất cân bằng giữa hai yếu tố nói trên. Loại vi khuẩn này sau khi xâm nhập vào cơ thể sẽ chui vào lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, tá tràng. Tại đây, chúng giải phóng một số chất kích thích dạ dày tiết nhiều axit hơn bình thường. Các axit dư thừa này sẽ từng bước phá hủy lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, gây ra viêm loét dạ dày, tá tràng. Vi khuẩn HP có thể xâm nhập vào cơ thể thông qua nước uống, thực phẩm và truyền từ người sang người qua tiếp xúc hàng ngày như dùng chung dụng cụ ăn uống, sinh hoạt…

Vi khuẩn HP là nguyên nhân hàng đầu gây ra hậu quả viêm loét dạ dày, tá tràng

Thống kê cho thấy, có đến 80% bệnh nhân viêm loét dạ dày và 90% viêm loét tá tràng bị nhiễm nhiều chủng vi khuẩn HP khác nhau. Phác đồ điều trị bằng kháng sinh có thể mang lại hiệu quả làm lành vết loét cao chỉ sau vài tuần điều trị. Tuy nhiên, bệnh có thể tái phát sau một thời gian do chủng HP kháng thuốc vì lý do các tác dụng phụ của thuốc hoặc do giá thành điều trị cao khiến bệnh nhân không thể tiếp tục điều trị.

Ngoài ra, có thể kể đến một số nguyên nhân khác gây viêm loét dạ dày, tá tràng như sau:

– Rượu bia, thuốc lá: Trong thuốc lá có nhiều chất độc hại như nicotin kích thích cơ thể tiết nhiều cortisol – tác nhân làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày. Trong khi đó, các đồ uống có cồn như bia, rượu… sẽ kích thích dạ dày tiết nhiều axit dịch vị, gây tổn thương niêm mạc dạ dày, dẫn đến viêm loét dạ dày, tá tràng. Chất cồn còn có tác động ức chế sự tạo thành chất nhầy, ăn mòn lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày.

– Chế độ ăn uống không hợp lý: Thói quen vừa ăn vừa xem tivi, chơi điện thoại, thường xuyên ăn đêm, ăn quá no hoặc quá nhiều gia vị cay chua sẽ khiến dạ dày làm việc quá sức, tiết nhiều dịch axit làm mòn lớp niêm mạc dạ dày, dẫn tới viêm loét dạ dày.

– Căng thẳng quá mức: Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng lớn đến việc sản sinh axit trong dạ dày và dễ bị rối loạn tiết dịch dạ dày, đặc biệt với những người hay thức khuya. Ngoài ra, căng thẳng còn làm giảm hệ miễn dịch của cơ thể, tăng nguy cơ mắc bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng.

– Lạm dụng thuốc chống viêm không steroid: Thuốc chống viêm không steroid (còn gọi là NSAIDs) có thể gây viêm hoặc làm kích thích lớp niêm mạc dạ dày và ruột non, dẫn đến tăng nguy cơ viêm dạ dày cấp tính hoặc mạn tính.

– Yếu tố di truyền, thể trạng: Nguy cơ viêm loét dạ dày, tá tràng sẽ cao hơn nếu trong gia đình có bất kỳ thành viên nào mắc căn bệnh này. Ngoài ra, người có nhóm máu O cũng có thể có tần suất bị bệnh cao hơn, nguyên nhân liên quan đến sự ưu tiên kết hợp giữa nhóm máu O và vi khuẩn HP, sự liên quan giữa kháng nguyên HLA B5 với tần suất loét tá tràng.

Triệu chứng không thể bỏ qua của viêm loét dạ dày, tá tràng

Để dễ dàng phân loại, nhận biết và bước đầu dự đoán được tình trạng của bệnh, mỗi người cần lưu ý những triệu chứng thường gặp dưới đây của viêm loét dạ dày, tá tràng:

Những dấu hiệu ban đầu

Là các cơn đau xuất hiện ở vùng thượng vị, giữa xương ức và rốn với những đặc điểm như: Đau khi bụng đói, giữa các bữa ăn hoặc ban đêm; Cơn đau sẽ tạm ngừng nếu người bệnh ăn gì đó hoặc dùng thuốc kháng axit; Các cơn đau có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ và mang tính chu kỳ diễn ra trong vài ngày đến vài tháng, sau đó giảm bớt hoặc hết đau hẳn và tái phát lại; Ở một số người còn kèm theo trào ngược, ợ chua, ợ nóng, cảm giác nóng rát vùng thượng vị…

Những triệu chứng ít gặp hơn có thể bao gồm: Đầy hơi; kém ăn; buồn nôn; hay có cảm giác no hoặc cảm thấy đói ngay sau ăn chỉ vài giờ; buồn nôn vào buổi sáng mới thức dậy; hay mệt mỏi, ăn không ngon và giảm cân không rõ nguyên nhân.

Đau bụng vùng thượng vị là dấu hiệu thường gặp của viêm loét dạ dày, tá tràng

Dấu hiệu của viêm loét dạ dày trầm trọng

Viêm loét dạ dày có thể trở nặng nếu người bệnh chủ quan, phớt lờ hoặc không tiến hành điều trị đến nơi đến chốn. Hãy đến bác sĩ càng sớm càng tốt nếu bạn gặp phải bất kỳ triệu chứng nào dưới đây:

– Các cơn đau đến đột ngột, thường xuyên hơn và không bớt.

– Ói, đặc biệt là ói ra máu hoặc trông như bã cà phê. Đây có thể là dấu hiệu ở mức độ nghiêm trọng của viêm loét dạ dày.

– Có máu trong phân hoặc phân bị nhão, có màu đen, tối.

– Cảm thấy khó thở, yếu lả người hoặc ngất xỉu.

Những dấu hiệu này cho thấy viêm loét dạ dày đã trở nặng và gây ra một số vấn đề nghiêm trọng hơn.

Biến chứng nguy hiểm của viêm loét dạ dày

Theo các chuyên gia, 4 biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh viêm loét dạ dày đó là: Xuất huyết dạ dày; thủng dạ dày; hẹp môn vị (là chỗ nối giữa dạ dày và tá tràng có tác dụng tống thức ăn từ dạ dày xuống tá tràng); và ung thư dạ dày – chiếm vị trí hàng đầu trong số các bệnh ung thư đường tiêu hóa.